
Γραμμένη μόλις 8 μέρες πριν από τη δολοφονία του από πράκτορα του Στάλιν, η επιστολή του Λέοντα Τρότσκι σε Αμερικανούς αριστερούς, αποδεικνύεται σήμερα ιδιαίτερα επίκαιρη και διαφωτιστική για το πρακτέον στον πόλεμο του Πούτιν ενάντια στην Ουκρανία. Μιλώντας απλά και κατανοητά, χωρίς τα γνωστά “μολονότι-δηλονότι” εκείνων που συνηθίζουν να κόβουν την τρίχα στα τέσσερα για να αποφύγουν την αλήθεια που (τους) πονάει, ο Τρότσκι πάει κατευθείαν στην ουσία του προβλήματος: “Ό,τι θεωρούμε ότι αξίζει να υπερασπιστούμε, είμαστε έτοιμοι να το υπερασπιστούμε με τα όπλα στο χέρι”. Και όπως τότε, έτσι και τώρα “ενάντια στις προκαταλήψεις και τα ψέματα των ειρηνιστικών τάσεων”..*
"... ενάντια στις προκαταλήψεις και τα ψέματα των ειρηνιστικών τάσεων"
Λέων Τρότσκι, 13 Αυγούστου 1940
Αγαπητοί φίλοι,
Κατά τη γνώμη μου πρέπει να ενισχύσουμε και να εμβαθύνουμε την εκστρατεία μας ενάντια στις προκαταλήψεις και τα ψέματα των ειρηνιστικών τάσεων.
Οι φιλελεύθεροι και οι δημοκράτες λένε: "Πρέπει να βοηθήσουμε τις δημοκρατίες με όλα τα μέσα εκτός από την άμεση επέμβαση στην Ευρώπη. " Γιατί αυτός ο ηλίθιος και υποκριτικός περιορισμός; Αν πρέπει να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία, πρέπει να την υπερασπιστούμε και σε ευρωπαϊκό έδαφος, ιδίως επειδή αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία στην Αμερική. Το να βοηθήσουμε την Αγγλία -για να συντρίψει τον Χίτλερ- με κάθε μέσο, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής επέμβασης, θα ήταν ο καλύτερος τρόπος να υπερασπιστούμε την "αμερικανική δημοκρατία". Αυτός ο καθαρά γεωγραφικός περιορισμός δεν έχει κανένα νόημα, ούτε πολιτικά ούτε στρατιωτικά.







Μόνο ξεκινώντας από την κεντρικότητα της ταξικής πάλης μπορούμε να εξηγήσουμε την ανάπτυξη του εθνικισμού. Ωστόσο, το ότι η θεωρία του ιστορικού υλισμού δίνει στην ταξική πάλη πρωταρχική θέση στην ιστορία δεν σημαίνει ότι η ταξική πάλη είναι ο μοναδικός παράγοντας της ιστορίας. Στην πραγματικότητα, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές της ιστορίας άλλοι παράγοντες μπορούν να γίνουν πρωταρχικοί. Όποτε όμως ρωτάμε γιατί άλλοι παράγοντες μπορούν να γίνουν πρωταρχικοί, οδηγούμαστε πίσω στο ζήτημα της ταξικής πάλης. Η ανάπτυξη του εθνικισμού είναι μια τέτοια περίπτωση.

Προσπαθώντας να βάλω μια τάξη στις ιδέες και -αλίμονο- και στις αναμνήσεις μου για τον Ερνέστ Μαντέλ, δεν βρίσκω να πω τίποτα άλλο παρά ότι αποζήτησε πάντα την ουσία της ζωής. Τόσο των ανθρώπων στο σύνολο τους, όσο και του καθένα ξεχωριστά.
Τούτες τις μέρες πριν από 80 χρόνια, τον Απρίλη του 1943, άρχιζε η εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας ενάντια στο ναζιστή δήμιό του. Την ώρα που ο αντισημιτισμός, μαζί με το φασισμό, ξανασηκώνουν κεφάλι και στη νέα γενιά της εβραϊκής Διασποράς αρχίζουν να ξαναγεννιούνται οι καλύτερες σοσιαλιστικές παραδόσεις του παρελθόντος, θυμόμαστε τον Μάρεκ Έντελμαν, τον ηγέτη αυτής της εξέγερσης και τον άνθρωπο που ενσάρκωνε περισσότερο από κάθε άλλο αυτές ακριβώς τις εβραϊκές σοσιαλιστικές, αντισταλινικές και αντισιωνιστικές παραδόσεις. Στα 14 χρόνια από το θάνατό του, αναδημοσιεύουμε το κείμενο της νεκρολογίας του και συνάμα απόσπασμα από το βιβλίο του για την ηρωϊκή εξέγερση του Γκέτο της Βαρσοβίας της οποίας ηγήθηκε ο ίδιος.
Είναι πολύ νωρίς για να κάνουμε έναν οριστικό απολογισμό του στρατιωτικού πραξικοπήματος στην Ελλάδα. Μας λείπουν ακόμη οι απαραίτητες πληροφορίες, ειδικά για την έκταση της λαϊκής αντίστασης μετά το πραξικόπημα.
Συνέντευξη του Ernest Mandel στον Tariq Ali
Αυτό το κείμενο βασίζεται στην ομιλία που έκανε ο Ερνέστ Μαντέλ στη συνδιάσκεψη για τα εκατό χρόνια του Μαρξ, που οργανώθηκε στο πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα, στον Καναδά, στις 15 Δεκεμβρίου 1983.





